Selecteer een pagina

Woord van de dag: retraite

Lisette schreef het al: het is even op met de inspiratie bij de bloggers van Ikzegookmaarwat. Tijd voor een pauze. Tijd om te bezinnen. Gaan we door? En dan op dezelfde manier? Of zetten we er een punt achter? We weten het nog niet. Daar gaan we eens even goed over nadenken. Kortom, tijd voor een retraite.

Van Dale geeft voor het woord retraite liefst zes betekenissen. Maar allemaal komen ze op hetzelfde neer: wie in retraite gaat, trekt zich terug. Het woord komt uit het Frans en vindt zijn oorsprong in het Latijn: retrahere. Vooral in rooms-katholieke kringen is een retraite bekend fenomeen. Een pe­ri­o­de van af­zon­de­ring voor gods­dien­sti­ge over­den­kin­gen, ge­be­den, ge­we­tens­on­der­zoek, zo omschrijft Van Dale die gewoonte.

Of wij van Ikzegookmaarwat veel gaan bidden, is de vraag. Maar onze toekomst overdenken, dat doen we zeker in de komende maanden. Begin september maken we de balans op. U hoort nog van ons. Een fijne zomer toegewenst!

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Uitdrukking van de dag: in het slop raken

Ikzegookmaarwat.nl bestaat nu zo’n drieënhalf jaar. In die tijd hebben we ons verbaasd over taal, hebben we vaak gelachen om rare woorden en ons een enkele keer geërgerd. De laatste tijd was het wat stil op het blog. De inspiratie was een beetje op, we waren druk met andere zaken, het kwam er niet van om stukjes te schrijven. Kortom, het blog is in het slop geraakt.

‘In het slop raken’ betekent ‘in verval raken’. Een slop is een armoedige steeg. Als je daar terechtkomt, dus in een slop raakt, is dat geen feest. Hoewel je met de huidige gentrificatie misschien dan al snel weer in een überhippe buurt woont.

Een sloppenwijk is dan ook een wijk met armoedige straatjes. Later zijn ook de huizen in een sloppenwijk sloppen gaan heten. Het woord slop stamt af van het werkwoord sluipen.

Bron: etymologiebank

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Woord van de dag: apekool

Apekool. Ik kwam het woord tegen in een krantenartikel over automobilisten die zonder te betalen de parkeergarage uitrijden, door al bumperklevend achter een voorganger onder de slagboom door te schieten. Dat is strafbaar en gevaarlijk bovendien. Het argument van gepakte bestuurders dat ze het per ongeluk deden, noemt een veiligheidsfunctionaris van Q-Park ‘apekool’.

Apekool (zonder tussen-n!) betekent (klets)koek, nonsens, larie(koek), kolder, dwaze praat. Met apen heeft het niets te maken en met kool evenmin. De herkomst van ‘apekool’ is onzeker. Het zou kunnen afstammen van het Zaanse ‘minderwaardige schelvis’ of van het West-Vlaamse ‘apekalle’, dat ‘slechte vis’ betekent.

Waarschijnlijker is de theorie dat het een samengesteld woord betreft, waarin ‘ape’ een negatieve connotatie heeft, zoals in ‘apelazarus’. Het tweede lid zou afgeleid zijn van het Duitse Kohl, ‘onzin’. Dat woord vindt zijn oorsprong in het Jiddische chaulem of cholem, dat ‘waardeloos spul’ betekent. In het midden van de 18e eeuw komt in dieventaal Kohl machen ‘fantaseren, liegen, iemand iets wijsmaken’ voor. Daarmee is trouwens meteen een link gelegd met de automobilisten in het krantenartikel, want wegrijden uit de parkeergarage zonder te betalen is immers diefstal.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Woord van de dag: stokebrand

Trump ontsloeg gisteren stokebrand Steve, de ultrarechtse Steve Bannon, uit de Veiligheidsraad. Waarop Francis Underwood, het personage uit House of Cards, tweette: “Sorry Steve. To be clear, “the room where it happens” is any room I am in.”

Een stokebrand is een oproerkraaier, een onruststoker: alle drie prachtige woorden voor een iemand die je kunt missen als kiespijn.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Woord van de dag: gotspe

In het bedaarde provinciestadje waar ik woon, gebeurt nooit wat. Wel zo rustig. Maar toen ik gisteren boodschappen ging doen, werd er zowaar een dief gearresteerd in de winkelstraat. Mensen bleven verbaasd staan: hier, in onze brave stad? Wat een spektakel.

De boef maakte er een echte show van: luid schreeuwend en scheldend verzette ze zich tegen de aanhouding met woorden: ‘Doe normaal. Ik heb alleen maar een fíets gestolen.’

Dat krijg je ervan, Rutte, met je verkiezingsslogan ‘Normaal. Doen’. Nu gebruikt iedereen het maar te pas en te onpas.

Ik vond trouwens dat de agenten vrij normaal deden. Onverstoorbaar sloegen ze de tierende boef in de boeien en zetten haar (hand op het hoofd zodat ze zich niet zou stoten: ja, het was net een politieserie) in de auto. Op naar het bureau.

De omstanders bleven nog even babbelen voor de nabeschouwingen. ‘Je zal maar met zo’n tierende malloot in je auto naar het bureau moet rijden,’ vonden we het sneu voor de agenten. ‘Tuig is het, allemaal’, vond een mevrouw met hoogblond haar en opgespoten lippen. Wie ze met ‘allemaal ’ bedoelde, zei ze er niet bij. ‘Het is toch niet normaal,’ vond een andere mevrouw (Normaal. Doen: daar was ie weer). ‘Ik vind het een gotspe’, legde een sjieke meneer het gesprek dood. Toen gingen we maar naar huis.

 

Gotspe betekent onbeschaamdheid, brutaliteit. Het is ontleend aan Jiddische chotspe dat ‘brutaliteit, lef’ betekent.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Woord van de dag: schrander

Met een collega bespreek ik de voortgang van een bepaalde klas. Sommige studenten blijven wat achter, maar de meeste staan er gelukkig goed voor. Vooral studente x maakt indruk, ze haalt hoge cijfers en heeft een goede werkhouding. ‘Ze is gewoon een heel schrander meisje,’ vindt mijn collega. Dat is ze. En het is een prachtig woord bovendien.

Schrander betekent slim. Je hoort het jammer genoeg niet vaak meer. Het woord schrander komt uitsluitend in het Nederlands en het Fries voor volgens etymologiebank. Dat is een zeldzaamheid, de meeste Nederlandse woorden hebben wel broertjes of zusjes bij de buren.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Woord van de dag: bungalow

Afgelopen weekend logeerde ik met twaalf oud-huisgenoten uit mijn studententijd bij een van ons in Enschede. Zij bewoont een schitterende bungalow in een lommerrijke wijk. Gisterochtend had ik het er met mijn kamergenoten – van wie er een binnenkort een nieuwbouwhuis in Amsterdam betrekt – over of we zelf in een bungalow zouden willen wonen. Ik vind het wel wat hebben; mijn schoonmoeder heeft er ook een en ik waan me altijd in een Amerikaans filmdecor. We vroegen ons ook af wat de herkomst van het woord is. Ik riep meteen dat ik dat vandaag uit zou zoeken voor Ikzegookmaarwat. Dus dames, bij dezen: de bungalow is van oorsprong een Indiaas landhuis van één verdieping hoog, omgeven door veranda’s. Het komt van het Hindoestaanse woord banglā dat ‘Bengaalse’ betekent. Ewoud Sanders schreef er in het Geoniemenwoordenboek onder andere over hoe de van oorsprong koloniale bungalow in Engeland de functie kreeg van vrijetijdswoning of buitenhuisje. ‘Het idee sloeg aan en de bungalow verbreidde zich binnen enkele decennia over de hele westerse wereld, hardnekkig achtervolgd door een aura van luxe — want wie kon zich eigenlijk een buitenhuisje veroorloven? — en ontspanning. […] De meeste Nederlanders moesten zich behelpen met een bungalowtent.’ Dat gold dit weekend ook voor één van mijn vriendinnen. Bij gebrek aan ruimte in onze Enschedese herberg, sliep ze in de tuin en evolueerde zo haar ieniemini iglotent tot bungalowtent.

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Woordenboekspel 24 maart 2017

Het Ikzegookmaarwat-Woordenboekspel!

Wat is de betekenis van het woord cenotaaf?
 
 
 
 

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone