Selecteer een pagina

Uitdrukking van de dag: geen sjoege geven

Het was maandagmiddag. De groep studenten had er al een intensieve dag opzitten met lessen, een gastcollege en een excursie. Het was dan ook niet verwonderlijk dat ze onderuitgezakt wezenloos voor zich uit of op hun telefoon zaten te staren. Ergerlijk was het wel. Mijn les vereiste aandacht en inzet, maar op mijn vragen en opdrachten gaf de groep totaal geen sjoege. Wat ik ook probeerde, geen reactie.

Sjoege komt uit het bargoens (dieventaal) en is waarschijnlijk ontleend aan het Jiddische sjoewe, dat ‘antwoord geven’ betekent. Waar de g-klank vandaan komt is onduidelijk. Die zou onder invloed van mesjogge of mesjokke (gek, krankzinnig) kunnen zijn ontstaan.

Je kunt met sjoege veel kanten op: je kunt het (niet) geven of krijgen, maar ook (niet) hebben of nemen. Met dat laatste wordt bedoeld ‘de zaak bekijken, nadenken’.

Dat is precies wat ik ga doen, want aanstaande maandag sta ik op hetzelfde uur voor dezelfde groep. Tom Poes, verzin een list.

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Circulair inrichten

 

De inrichting van onze school wordt aangepast, ik schreef er al eerder over. Vandaag trof ik deze meneer die nieuwe kapstokken kwam brengen. Of nee, hij was onze werkplekken circulair aan het inrichten.

Desgevraagd blijkt circulair inrichten neer te komen op oude meubels vervangen door nieuwe.

Ik moest even gaan liggen.

 

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Woord van de dag: dalven

In een Volkskrantartikel over corruptie bij de politie stuitte ik vanmorgen op het woord ‘dalven’. Het stond in een allitererend rijtje van zogenoemde ‘ontstekers van corruptie’: ‘dames, drank, dubbeltjes, dalven, dobbelen en dirty tricks’. Bij de meeste kan ik me wel een voorstelling maken, hoewel ik in die opsomming ‘dubbeltjes’ door ‘dollars’ zou vervangen. Voor luttele dubbeltjes gaat zelfs de meest inhalige agent niet over de schreef, vermoed ik. Maar goed, ‘dalven’ dus. Dat is het persoonlijk voordeel afdwingen door ambtenaren.

“De politiecultuur kent een speciaal woord: ‘dalven’, het versieren van kortingen door agenten. De middenstand, de horeca, vooral de afhaalchinees en snackbarhouder, kunnen ervan meepraten.” (Elsevier, 26/04/97)

‘Dalven’ is bargoens (dieventaal) voor ‘bedelen, bietsen’ en stamt uit de negentiende eeuw. Vermoedelijk is het ontleend aan het West-Jiddische ‘dalfe(ne)n’, dat ook ‘bedelen’ betekent en is te herleiden tot de Hebreeuwse naam Dalfōn, een van de tien zonen van de Pers Haman (Esther 9:7). Het is echter onduidelijk wat de bijbelse Dalfōn met armoede te maken heeft.

Een andere theorie is dat ‘dalven’ verband houdt met het -eveneens Jiddische- woord voor ‘druppelen, druipen’. Daarmee is een link gelegd met het Duitse ‘Tropf’, een onbeduidend en beklagenswaardig persoon.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Uitdrukking van de dag: iemand mores leren

Mores, meervoud van mos, is Latijn voor ‘zeden, goede manieren, gebruiken’.
Bij studentenverenigingen, corpora in het bijzonder, krijgen de nieuwe leden de (vaak ongeschreven) gebruiken tijdens de ontgroening met de paplepel ingegoten. Zo leren ze dat ze zich buiten de sociëteit normaal moeten gedragen: de zogenoemde ‘externe eer’.

Leden van het Groningse Vindicat – het afgelopen jaar al vaker in opspraak – lieten zich aan dat mos niks gelegen liggen: de blagen (mooi woord!) misdroegen zich in een sushirestaurant. Sanctie: de Bestuursbeurs wordt opgeschort.

Omdat ‘iemand mores leren’ meestal wordt gebruikt na een misdraging, verschoof de betekenis van dit spreekwoord van ‘iemand leren zich te gedragen’ naar ‘iemand scherp terechtwijzen, straffen, ervan langs geven’. (bron: Onze Taal)

Vindicat begrijpt de maatregel, nu maar hopen dat de leden echte fatsoensrakkers worden.

 

 

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Afkorting

‘Hey pik, zit jij in de lul?’

‘Nee gast, het ruikt altijd zo muf in de lul als het regent, ik zit thuis. Hoezo?’

‘Nou, ik hoopte dat je een boek uit de lul voor me kon meenemen.’

 

De UB van Leiden heet voortaan Leiden University Libraries. Zou die naam tijdens een dolle dispuutsavond bedacht zijn?

 

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Hoe zat het ook alweer? Je wil(t)

Vorig jaar hadden de docenten van onze opleiding allemaal een eigen bureau op een docentenkamer. Heerlijk hoor, vond iedereen. Maar natuurlijk wel hopeloos onhip, vond… ja, wie vond dat eigenlijk?

Dus zijn we dit schooljaar lekker futureproof overgegaan op ‘activiteitsgericht werken’. Dat is zeker gewoon flexwerken, hoor ik u denken. Nee hoor, want flexen deden de mensen in 2015. Wíj werken in diverse zones die ingericht zijn voor verschillende activiteiten. Uiteraard hebben die zones geinige namen en hashtags. Hallo, het is wel 2017.

Momenteel zit ik in de #ruis, daar mag je zachtjes met een collega overleggen. Als ik zo een mop ga vertellen, loop ik even naar de #bruis. En als ik even geen gezeur aan mijn hoofd wil, ga ik naar de #rust. Om toe te lichten wat #ruis, #bruis en #rust behelzen, heeft iemand bordjes opgehangen. Toen ik onderstaand bordje las, begon ik keihard te bruisen. Maar écht hoor. #taalfouten.

De maker van dit bordje is overigens niet de enige die worstelt met de vervoeging van het werkwoord willen. Daarom geven we als service nog eens de correcte vervoeging.

Zo vervoeg je het werkwoord willen:

Tegenwoordige tijd Verleden tijd
ik wil ik wilde / ik wou*
jij wilt / jij wil* jij wilde / jij wou*
u wilt / u wil* u wilde / u wou*
hij wil hij wilde / hij wou*
wij willen wij wilden / wij wouden*
jullie willen jullie wilden / jullie wouden*
zij willen zij wilden / zij wouden*

 

Het sterretje geeft aan dat je deze vorm in een informele context, zoals spreektaal, kunt gebruiken. In schrijftaal gebruik je bij voorkeur de formele vorm. Op bordjes in een schoolgebouw gebruik je beslist nooit de informele vorm.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Uitdrukking van de dag: de knoop doorhakken

Vorige week verzamelden de bloggers van Ikzegookmaarwat zich op een Amsterdams terras. We moesten een knoop doorhakken. Gaan we verder met ons blog of zetten we er definitief een punt achter?

We waren er snel uit: we gaan door! De retraite deed ons realiseren dat we bloggen over taal gewoon erg leuk vinden. Op het terras borrelden al snel allerlei ideetjes op. Wel gaan we iets minder vaak dan voorheen een blogpost plaatsen, we mikken op één tot twee keer per week. De bloggers hebben ook nog wat andere dingen te doen.

De uitdrukking ‘de knoop doorhakken’ heeft te maken met het eeuwenoude verhaal van de zogenoemde Gordiaanse knoop. Deze knoop op een strijdwagen van ene Gordias was zeer moeilijk te ontwarren. Wie dat toch voor elkaar zou krijgen, zou volgens een orakel de heerser van de wereld worden. Alexander de Grote was een van degenen die vergeefs probeerden op normale wijze de knoop te ontwarren. Maar Alexander besefte dat nergens stond voorgeschreven hóe de knoop ontward diende te worden. Hij hakte met zijn zwaard de knoop door en heerste daarna over een groot deel van de wereld.

De ambitie om de wereld te veroveren hebben de bloggers van Ikzegookmaarwat geenszins. Maar we hebben wel veel zin om weer aan de slag te gaan!

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone

Woord van de dag: retraite

Lisette schreef het al: het is even op met de inspiratie bij de bloggers van Ikzegookmaarwat. Tijd voor een pauze. Tijd om te bezinnen. Gaan we door? En dan op dezelfde manier? Of zetten we er een punt achter? We weten het nog niet. Daar gaan we eens even goed over nadenken. Kortom, tijd voor een retraite.

Van Dale geeft voor het woord retraite liefst zes betekenissen. Maar allemaal komen ze op hetzelfde neer: wie in retraite gaat, trekt zich terug. Het woord komt uit het Frans en vindt zijn oorsprong in het Latijn: retrahere. Vooral in rooms-katholieke kringen is een retraite bekend fenomeen. Een pe­ri­o­de van af­zon­de­ring voor gods­dien­sti­ge over­den­kin­gen, ge­be­den, ge­we­tens­on­der­zoek, zo omschrijft Van Dale die gewoonte.

Of wij van Ikzegookmaarwat veel gaan bidden, is de vraag. Maar onze toekomst overdenken, dat doen we zeker in de komende maanden. Begin september maken we de balans op. U hoort nog van ons. Een fijne zomer toegewenst!

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInShare on TumblrShare on Google+Email this to someone