Selecteer een pagina

Woord van de dag: zwelgen

De griep heeft lelijk toegeslagen dit jaar. Zelf bleef ik – snel afkloppen – gespaard, maar een aantal collega’s en studenten had het goed te pakken. Het leek bovendien een venijniger variant dan vorige jaren, de getroffenen waren er al gauw tien dagen mee zoet.

Vriendin S knapt gelukkig alweer wat op, maar meldt dat ze nu last heeft van een verlaagde irritatietolerantie. “Scheld even lekker iemand uit”, raad ik haar aan. De gedachte alleen al vermoeit haar en bovendien is ze alleen thuis, dus dat schiet niet op. “Laat mij nou maar gewoon hier liggen zeuren,” zegt ze, “ik heb zin om lekker te zwelgen.” Doen!

Zwelgen betekent ‘zich te buiten gaan’ of ‘gulzig eten en drinken’. In deze laatste betekenis wordt het nu volgens mij niet vaak meer gebruikt. Tegenwoordig betekent het meer zich te buiten gaan aan een emotie. Je zwelgt in een romantische film, de griep of in zelfmedelijden. Best lekker soms.

Het woord kwam al voor in meerdere Germaanse talen: oudhoogduits swelhan, oudengels swelgan en oudnoors svelga. Die oude Germanen vond het kennelijk ook best lekker om af en toe eens goed te zwelgen als ze de griep hadden.

 

 

Cisgender

Ik ben een cisgender. Tot voor kort wist ik niet wat dit was, maar het blijkt iemand te zijn van wie het geboortegeslacht overeenkomt met de ervaren genderidentiteit. ‘Normaal dus,’ zei iemand. Maar dat suggereert dat mensen van wie het geboortegeslacht niet overeenkomt met hun genderidentiteit niet normaal zijn.

Taal is nooit neutraal. Taal is normatief en kan zelfs gevaarlijk zijn. Je kunt mensen blijvend beschadigen met woorden. Vraag dat maar eens aan degenen die online gepest zijn. Je kunt mensen binnen- en buitensluiten met taal en je kunt ze kwetsen door ze te benoemen met woorden die ze als negatief ervaren.

Om dit te voorkomen hebben we nogal wat letters nodig voor de lhbt-gemeenschap, die nu meestal wordt aangeduid met lhbti (lesbisch, homo, biseksueel, transgender, interseksueel), maar soms ook met lhbtiqapc (+ queer, aseksueel, panseksueel, cisgender).

‘Hokjesdenken’, schamperen de critici.  ‘Inclusie’, zeggen de voorstanders.

Als taalliefhebber vind ik semantische discussies razend interessant. Maar lhbti vind ik vooral heel erg lelijk. Hebben we echt een woord nodig? Is ‘iedereen’ dan misschien iets?

 

Nieu

Sinds een paar weken fiets ik dagelijks langs dit bord en telkens zeg ik dan hardop: ‘Nieumarkt’. Chic!

Wat lijkt het mij heerlijk om bordenmaker bij de gemeente te zijn en je dan af en toe zo’n grapje te permitteren.

Overigens helemaal niet zo gek om een letter weg te laten uit Nieuwmarkt. Maar de bordenmaker had beter voor de u kunnen kiezen: Niewmarkt. Sneew, leew, meew, niew: je spreekt de u vanzelf wel uit, dat kan niet anders. Waarom zouden we deze u’s eigenlijk nog schrijven?