Selecteer een pagina

Uitdrukking van de dag: in het slop raken

Ikzegookmaarwat.nl bestaat nu zo’n drieënhalf jaar. In die tijd hebben we ons verbaasd over taal, hebben we vaak gelachen om rare woorden en ons een enkele keer geërgerd. De laatste tijd was het wat stil op het blog. De inspiratie was een beetje op, we waren druk met andere zaken, het kwam er niet van om stukjes te schrijven. Kortom, het blog is in het slop geraakt.

‘In het slop raken’ betekent ‘in verval raken’. Een slop is een armoedige steeg. Als je daar terechtkomt, dus in een slop raakt, is dat geen feest. Hoewel je met de huidige gentrificatie misschien dan al snel weer in een überhippe buurt woont.

Een sloppenwijk is dan ook een wijk met armoedige straatjes. Later zijn ook de huizen in een sloppenwijk sloppen gaan heten. Het woord slop stamt af van het werkwoord sluipen.

Bron: etymologiebank

 

Woord van de dag: stokebrand

Trump ontsloeg gisteren stokebrand Steve, de ultrarechtse Steve Bannon, uit de Veiligheidsraad. Waarop Francis Underwood, het personage uit House of Cards, tweette: “Sorry Steve. To be clear, “the room where it happens” is any room I am in.”

Een stokebrand is een oproerkraaier, een onruststoker: alle drie prachtige woorden voor een iemand die je kunt missen als kiespijn.

 

Woord van de dag: gotspe

In het bedaarde provinciestadje waar ik woon, gebeurt nooit wat. Wel zo rustig. Maar toen ik gisteren boodschappen ging doen, werd er zowaar een dief gearresteerd in de winkelstraat. Mensen bleven verbaasd staan: hier, in onze brave stad? Wat een spektakel.

De boef maakte er een echte show van: luid schreeuwend en scheldend verzette ze zich tegen de aanhouding met woorden: ‘Doe normaal. Ik heb alleen maar een fíets gestolen.’

Dat krijg je ervan, Rutte, met je verkiezingsslogan ‘Normaal. Doen’. Nu gebruikt iedereen het maar te pas en te onpas.

Ik vond trouwens dat de agenten vrij normaal deden. Onverstoorbaar sloegen ze de tierende boef in de boeien en zetten haar (hand op het hoofd zodat ze zich niet zou stoten: ja, het was net een politieserie) in de auto. Op naar het bureau.

De omstanders bleven nog even babbelen voor de nabeschouwingen. ‘Je zal maar met zo’n tierende malloot in je auto naar het bureau moet rijden,’ vonden we het sneu voor de agenten. ‘Tuig is het, allemaal’, vond een mevrouw met hoogblond haar en opgespoten lippen. Wie ze met ‘allemaal ’ bedoelde, zei ze er niet bij. ‘Het is toch niet normaal,’ vond een andere mevrouw (Normaal. Doen: daar was ie weer). ‘Ik vind het een gotspe’, legde een sjieke meneer het gesprek dood. Toen gingen we maar naar huis.

 

Gotspe betekent onbeschaamdheid, brutaliteit. Het is ontleend aan Jiddische chotspe dat ‘brutaliteit, lef’ betekent.

 

Woord van de dag: schrander

Met een collega bespreek ik de voortgang van een bepaalde klas. Sommige studenten blijven wat achter, maar de meeste staan er gelukkig goed voor. Vooral studente x maakt indruk, ze haalt hoge cijfers en heeft een goede werkhouding. ‘Ze is gewoon een heel schrander meisje,’ vindt mijn collega. Dat is ze. En het is een prachtig woord bovendien.

Schrander betekent slim. Je hoort het jammer genoeg niet vaak meer. Het woord schrander komt uitsluitend in het Nederlands en het Fries voor volgens etymologiebank. Dat is een zeldzaamheid, de meeste Nederlandse woorden hebben wel broertjes of zusjes bij de buren.

 

Super

In de zeer lezenswaardige NRC-column ’Van kut naar superkut’ heeft Frits Abrahams het over de opmars van de woorden reet en kut. Het nog krachtiger superkut wordt vooral gebruikt door vrouwen, signaleert Abrahams.

Ik vroeg het eens aan wat klassen hier op de Hogeschool van Amsterdam en die vonden het heel herkenbaar. Vrijwel alle meisjes zeggen wel eens superkut, jongens zeggen het bijna nooit. ‘Maar,’ zei een studente in de laatste klas, ‘jongens zeggen überhaupt nooit super.’

Verdomd, daar had ze een punt. Vrouwen vinden iets supertof, superleuk, super awkward, superstom of simpelweg super of suuuuuper. Mannen niet.

Als je een vriendin vraagt of ze iets mee gaat drinken, zegt ze: ‘Supergezellig, leuk’. Een man zegt gewoon: ‘Oké, best’.

Wat zeggen mannen dan als ze iets heel leuk/stom etc vinden, vroeg ik aan de klas. Gewoon: heel leuk/stom etc.

‘Supergrappig’, zei een een jongen. ‘Maar dit geldt echt alleen voor heteromannen. Gays zeggen wel ‘gewoon’ super.’

Sociolinguïstiek: helemaal suup.