Selecteer een pagina

Het voltooid deelwoord verdwijnt: een quiz

Stel, u bent de oplader van uw telefoon kwijt. U verschuift wat stapeltjes kranten, u loert eens onder de bank, maar het ding is niet te vinden. Nu ja, u gaat maar eens een kop koffie zetten, hij zal wel boven water komen.
Dan komt een van uw kinderen triomfantelijk de kamer binnen met uw oplader en de woorden: “Ik vond de oplader!” Wat zegt u?

  1. “Bedankt, schat!”
  2. “Bedankt, schat! Waar was-ie nou?”
  3. “Bedankt, schat! Maar het is: ‘Ik heb de oplader gevonden’, niet: ‘Ik vond de oplader’. Wat is dat toch met dat verdwijnende voltooid deelwoord? Ik hoor die rare formulering steeds vaker. Zou het de invloed van het Engels zijn? Van slap vertaalde ondertitels? ‘Mom, I found the charger!’ Laatst nog, op Twitter, zei iemand: ‘To kill a mockingbird, dat las ik nooit’. Dat is toch niet logisch! Gisteren las ik het niet, vorige week las ik het niet, en zelfs vorig jaar las ik het niet? Je bedoelt: ‘Dat heb ik nooit gelezen!’ En dan zeggen mensen: ‘Maar het is korter’. Ja, hállo, hij vind is ook korter dan hij vindt, maar dat is wel fout hè. En trouwens … hé … ben je daar nog?”

DE UITSLAG:

  1. U bent een vriendelijke ouder, maar u bent volgende week wéér uw oplader kwijt.
  2. U bent een vriendelijke ouder en u hebt een onderzoekende houding. Ga zo door.
  3. U bent een taalblogger voor ikzegookmaarwat.nl. Fijn voor u, maar ook voor uw omgeving!

Woord van de dag: boosheidsverschijnsel

Een vriendin vroeg me gisteren hoe het ging. Ik antwoordde: ‘Mwah, wat kloterig vandaag.’ Toen ik dat vanochtend teruglas, voegde ik eraan toe: ‘Ik mopperde. Het komt wel goed.’ Waarop zij sms’te: ‘Mopperen mag. Mooi woord ook. Ga ik vandaag ook eens doen.’

Aha, dacht ik, in mopperen zit een blogpost. Mopperen is volgens Van Dale ‘brommend zijn ontevredenheid uiten’. Verder googelend stuitte ik via encyclo.nl op een nog mooier woord: boosheidsverschijnsel. Dat verschijnsel kent talloze synoniemen waarover ik me verkneukelde: brommen, semmelen, razen, snauwen, foeteren (ook een mooie!). Zich verkneukelen, zou dat te boek staan als ‘tevredenheidsverschijnsel’?

Iteratie deel 2

Ik ben weer terug op de Hogeschool. In de anderhalf jaar dat ik elders werkte, blijkt het jargon veranderd. Een van de (voor mij) nieuwe woorden is ‘iteratie’. Ik kom het elke dag in verschillende varianten tegen. Van ‘twee- tot driedaagse iteraties’ tot ‘iteratief onderzoek’. Iteratie is een ander woord voor ‘herhaling’. Collega Lisette vond iteratie in 2014 al irritant. Ik wind me er met terugwerkende kracht met haar over op: waarom heeft dit woord in godsnaam zijn intrede gedaan in het onderwijs?

 

Plascontract

Een bewoonster van een verpleeghuis in Hellevoetsluis mag maar drie keer per dag naar het toilet. RTV Rijnmond maakte melding van de opvallende afspraak dat ze alleen om 11.00, 14.00 en 18.00 uur naar de wc kan. Als zij vaker moet, wordt er moeilijk gedaan, meldt haar familie.

En zie: vandaag duikt in alle nieuwskoppen en -berichten het woord ‘plascontract’ op. Staat niet in de woordenboeken (de online Van Dale suggereert ‘leasecontract’), dikke kans dat het één van de woorden van 2016 wordt!

 

Woord van de dag: choropleet

Het is u waarschijnlijk niet ontgaan: in de Verenigde Staten kiezen ze binnenkort een nieuwe president. Volgens de peilingen maakt Hillary de meeste kans. Maar Donald is vaak goed voor een verrassing, dus niets staat vast.

Daar komt bij: het Amerikaanse kiesstelsel is nogal ingewikkeld. Als je meer dan de helft van de stemmen behaalt, ben je nog niet zeker van de overwinning. Ze werken daar namelijk met kiesmannen per staat. Daardoor is het zaak om in belangrijke staten de meeste stemmen te behalen. Vandaar dat je vaak onderstaand soort overzicht tegenkomt, om aan te geven wie volgens de peilingen voorop ligt in elke staat. De blauwe staten lijken een prooi voor Clinton te worden, Trump doet het goed in de rode staten.

map

Zo’n kaart blijkt een naam te hebben, leerde ik dankzij het politicologisch weblog Stuk Rood Vlees: choropleet. De naam is een combinatie van de Griekse woorden choros (gebied) en plethos (waarde). Een choropleet is bedoeld om in één oogopslag duidelijk te maken hoe de stand van zaken is.

Maar wat blijkt? Daar slaagt de choropleet vrij slecht in. Want niet de oppervlakte van een staat doet er toe, maar het aantal inwoners. En dat gaat lang niet altijd gelijk op. Meer uitleg hierover in de lezenswaardige blogpost Hoed u voor de choropleten!